Atlas van de onbevaarbare waterlopen digitaal

Momenteel bestaat er slechts één instrument rond geografische informatie over waterlopen met een juridisch statuut: de provinciale atlassen der onbevaarbare waterlopen. Zowel in 1877, 1950 als 1967 kwam er een wet die leidde tot de drie 'papieren' atlassen, de zogenaamde atlas van 1877, atlas van 1950 en de atlas van 1967.

De eerste provinciale atlas van 1877 inventariseerde alle waterlopen, en dit met verschillende doelen.

De atlas van 1950 deelde de waterlopen in in verschillende categorieën:

• Eerste categorie: te beheren door de Staat (nu de Vlaamse Overheid
• Tweede categorie:  te beheren door de provincies
• Derde categorie: te beheren door de gemeenten

Waterlopen die niet in de atlas van 1950 voorkomen, maar wel in die van 1877, worden 'oud-geklasseerde' waterlopen genoemd, en dienen beheerd te worden door de aangelanden of – indien gelegen binnen een polder of watering - door het bestuur van deze polder of watering.

De atlas van 1967 wijzigde de criteria voor de indeling in categorieën.

Welke informatie kan je in de atlassen vinden

De atlassen van 1877 en 1950 bevatten volgende zaken:

• Per deelgemeente een overzichtskaart op schaal 1/10:000 waarop de waterlopen zijn gesitueerd
• Bij elke overzichtskaart horen detailkaarten op kadasterschaal (1/2:500) waarop het tracé van elke waterloop op een kadastraal plan wordt weergegeven.
• In de 'beschrijvende tabellen' vindt men per waterloop de naam, het nummer, de categorie, de opgemeten en de wettelijke afmetingen en een overzicht van de kunstwerken (bruggen, duikers,...).

De atlas van 1967 is enkel opgebouwd uit overzichtskaarten op schaal 1/10:000, gebundeld per fusiegemeente. De beschrijvende tabellen en de detailkaarten van de atlas van 1950 waren nog best bruikbaar, op de indeling in categorieën en enkele andere details na.

De atlassen zijn van groot belang omdat zij op dit moment als enige het juridisch statuut van waterlopen vastleggen, en daarmee ook de wettelijke bepalingen die erop van toepassing zijn. Daarnaast bevatten de atlassen van 1950 en 1877 ook gegevens over de afmetingen van de waterlopen. Die gegevens kunnen belangrijk zijn bij eigendomsgeschillen.

Wijzigingen aan de atlas: machtigingen, bijklasseringen en ruilverkavelingen

Machtigingen : een particulier, organisatie, bedrijf of overheid kan een machtiging aanvragen om de loop van de waterloop te wijzigen of een kunstwerk (duiker, …) te voorzien.

Bijklasseringen : de overheid kan beslissen een waterloop te wijzigen van categorie. Deze bijklassering wordt bijgehouden.

Ruilverkavelingen : bij de opmaak van een ruilverkaveling, wordt het waterlopennetwerk aangepast naar de behoefte van de nieuwe kavelstructuur, en vervangt de ruilverkaveling volledig de atlassen binnen de grenzen van de ruilverkaveling

Consulteren van de atlassen

De analoge atlassen en de wijzigingen kunnen door het publiek geconsulteerd worden elke voormiddag van 9 tot 12 uur op de dagen dat de kantoren zijn geopend. Indien je uitleg wenst bij de opzoeking, maak je best een afspraak.

De atlassen digitaal

Tot op heden konden de kaarten en hun tabellen bij de provincie en de gemeenten enkel op 'papier' worden ingekeken. Gelet op de historische waarde van deze oude kaarten enerzijds en de waaier van mogelijkheden die er momenteel is om deze gegevens digitaal te ontsluiten anderzijds, heeft de Provincie Oost-Vlaanderen beslist alle kaarten in te scannen en te georefereren. Zo kunnen deze binnen een Gis omgeving gemakkelijk worden bevraagd en en gecombineerd met andere kaartlagen. De oude atlaskaarten kunnen vervolgens gearchiveerd worden voor het nageslacht.

Momenteel zijn de atlassen van 1950 en 1967 ingescand en gegeorefereerd en te bevragen op de site www.gisoost.be/atlaswl. Via deze site kan je ook terecht in een databank waar je de kaarten en de tabellen die horen bij de atlassen kan raadplegen en afprinten.

De atlas van 1877 is eveneens ingescand, maar is nog niet volledig gegeorefereerd. De kaarten en tabellen van deze atlas vind je eveneens in de databank.

Van de ruilverkavelingen zijn voorlopig enkel de grenzen digitaal beschikbaar. De aangevulde atlaskaarten horende bij die van 1967 met de bijgeklasseerde waterlopen zijn ingescand en gegeorefereerd. Deze zijn op dit moment digitaal enkel via de databank te raadplegen.

Contact

dienst Integraal Waterbeleid
PAC Het Zuid
Woodrow Wilsonplein 2
9000 Gent