Bermbeheerplannen

(Bron:Provincie Oost-Vlaanderen)

(Bron:Provincie Oost-Vlaanderen)

(Bron:Provincie Oost-Vlaanderen)

Gemeenten kunnen door het provinciebestuur een bermbeheerplan laten opmaken. Dit kan een uitstekende leidraad zijn voor een natuurgericht en efficiënter bermbeheer binnen de gemeente. Bloemrijke bermen verhogen de landschappelijke waarde en bieden tal van kansen voor fauna & flora.

Fauna en flora bedreigd in de bermen

Vroeger werden wegbermen door de plaatselijke landbouwers gemaaid en werd het maaisel gebruikt als veevoeder. Met het opkomen van de intensieve landbouw werd het gras minder en minder als veevoeder gebruikt. Bermen werden in de plaats intensiever beheerd met een verhoogd maairegime, bemesting en gebruik van herbiciden, men wou immers een vlakke mooie berm. Hierdoor ging de ecologische waarde van bermen echter dramatisch naar beneden.

Waarom wegbermen natuurgericht beheren?

Wegbermen zijn in intensieve landbouwgebieden vaak de enige zone waar nog wilde planten kunnen gedijen. Tot 62% van de totale flora van de hogere planten kan potentieel in bermen groeien! Er is zelfs sprake van soorten die enkel nog in bermvegetaties overleven!

Bermen zijn bovendien uitgestrekte lijnvormige elementen die uitermate geschikt zijn als verbindingsstrook tussen natuurgebieden. Door de hoge bevolkingsdichtheid en het dichte wegennet in België ondervinden nu immers tal van planten en diersoorten grote hindernissen bij hun verspreiding. 

In Vlaanderen is de oppervlakte van wegbermen groter dan de oppervlakte van alle natuurreservaten samen. De open ruimte in Vlaanderen is schaars, er moet dan ook aan natuurontwikkeling worden gedaan buiten de reservaten. Een natuurbeheer dat uitsluitend gericht is op natuurgebieden is immers onvoldoende en op lange termijn wellicht niet haalbaar om het overleven van soorten te garanderen. Door een geschikt beheer te voeren kan de natuurwaarde van bermen stijgen en kunnen organismen overleven die anders onvoldoende kans krijgen en dreigen uit te sterven.

Het bermbeheerplan: tijdstip van maaien is belangrijk!

Met het in voege treden van het bermbesluit (1984) wil men de biodiversiteit in bermen terug herstellen. Het bermbesluit verbiedt pesticiden en kunstmeststoffen, de maaifrequentie wordt beperkt tot twee maal per jaar en het maaisel dient afgevoerd te worden.

Een bloemrijke berm kan enkel op voedselarmere bodem. Bij het starten van een geschikt beheer zal snel resultaat te zien zijn met een toename aan minder algemene planten- en diersoorten.

De maaiperioden uit het bermbesluit zijn voor fauna en flora echter niet steeds de beste. Maaien met afvoer in de periode dat grassen het meeste groeien geeft weliswaar de hoogste graad aan verschraling, maar veelal hebben de interessante kruiden tegen die datum nog geen zaden gevormd. Bovendien verdwijnt dikwijls plots het leefgebied van vele vlindersoorten en andere ongewervelden. Ecologisch interessante bermen kunnen via een goedgekeurd bermbeheerplan op een meer geschikte wijze worden beheerd. Door het uitvoeren van een grondige inventarisatie kunnen we zelf voorstellen doen om bepaalde locaties te gaan beplanten of minder te maaien. Op die manier kan de kostprijs van ecologisch beheer een pak lager liggen dan de gangbare methode.

Bermen komen in allerlei toestanden voor. Er zijn droge, natte, hellende of beschaduwde bermen. Deze verschillende fysische vormen maken van bermen zeer interessante locaties om aan ecologisch beheer te doen

Reeds opgemaakte bermbeheerplannen

De Provincie Oost-Vlaanderen werkte in 2010 via het milieucontract aan de opmaak van zo'n bermbeheerplan voor de gemeentes Kluisbergen, Kruibeke, Waasmunster, Hamme. In 2011 stonden de gemeenten Berlare en Wetteren op het programma.

Contact

dienst Milieubeleidsplanning, -ondersteuning en Natuurontwikkeling
PAC Het Zuid
Woodrow Wilsonplein 2
9000 Gent
09 267 78 02
milieubeleidsplanning@oost-vlaanderen.be