Compelling Faces - 3 fotoprojecten van 3 fotografen: Caroline Alida, Lieven Nollet en Yan Xinfa

Deze tentoonstelling liep van 8 juli tot en met 11 september 2011.

Situering

Caroline Alida ontmoette bij toeval Yan Xinfa; ze appreciërden elkaars werk.
Samen ontdekten ze de portretten van Lieven Nollet over de geïnterneerden in gevangenissen. Deze ontmoeting en de confrontatie met portretten van Lieven Nollet heeft de kiem gelegd voor het project.

Compelling Faces of gezichten die dwingend aandacht vragen, meer zelfs, opeisen. Het project bevatte werk van drie fotografen. Los van elkaar had ieder van hen, gedurende verschillende jaren, portretten gemaakt van individuen die deel uitmaken van gemarginaliseerde groepen uit de samenleving. Op een bepaalde manier zijn deze minderheden in hun existentie met elkaar verbonden; de geportretteerden komen duidelijk als mens met eigen particuliere gevoelens naar voor.

De doelstelling van het project Compelling Faces was de vluchtigheid van het waarnemen te vertragen en wars van snelheid, digitalisering en flashy cultuur, spiegels voor te houden van de mondiale mensverhouding van vandaag.

3 fotografen, 3 onderwerpen, 3 continenten

Caroline Alida - ‘obscure helers’ - Afrika
Caroline Alida maakte portretten van traditionele leiders, genezers en zieners uit Niger, Afrika. Traditionele animistische figuren worden ook in een land als Niger langzaam maar zeker verdrongen door de nieuwe Islam uit het Midden-Oosten. Hun status als vertegenwoordiger van voorouders wordt niet meer zo sterk erkend. Velen onder hen leven in een onzekere positie. De foto’s zijn een ode aan de ’bijzondere’ waardigheid van deze groep mensen; eveneens portretteren ze de verscheidenheid van deze individuen.

Lieven Nollet - ‘outlaws’ - Europa
Lieven Nollet bracht portretten van geesteszieken die voornamelijk in gevangenissen of psychiatrische centra in België verblijven. Iemand die een misdrijf pleegt en die geestelijk niet als toerekeningsvatbaar wordt gezien, kan geïnterneerd worden. Dit systeem werkt als een vergeetput. De foto’s van deze zieken confronteren de ‘zichtbare’ overrompeling van deze drama’s met het ‘onzichtbare’ verdriet van het gemoed en onmacht. De portretten maken de geïnterneerden terug kenbaar aan de maatschappij waarvan zij verstoken zijn.

Yan Xinfa – ‘vergeten helden’ – Azië
Yan Xinfa maakte foto’s van mensen in China, die deelnamen aan de ‘Lange Mars’ in 1934 en die tijdens de jaren negentig van de 20ste eeuw nog in leven waren. Die deelnemers zijn ondanks hun heldendaden lang verstoken geweest van aandacht en leefden in pure armoede aan de rand van de maatschappij, met uitzondering van hun leiders die belangrijke posten toebedeeld zijn geweest. De portretten halen hen uit de schaduw.

de tentoonstelling

Compelling Faces projecteerde beeldmateriaal van de drie fotografen en toonde daarnaast drie reeksen van hun foto’s. De fotografen stonden telkens buiten deze bijzondere groepen uit de samenleving en waren er toch fundamenteel door gegrepen. Het ontwikkelen van de portrettenreeks was een innerlijke zoektocht en reflectie van de fotograaf zelf. Hierbij werd gekozen voor een trage en aandachtige fotografie in zwart-wit. Daarbij ontstond het gevoel dat de portretten van binnenuit komen. Portretten kunnen aanspreken als ze de toeschouwer iets vertellen. Maar vaak vervelen ze vlug omdat we overspoeld zijn door beelden. De portretten die hier gepresenteerd werden zijn anders. Het zijn geen celebrity-figuren of mensen uit de nabije omgeving die vanuit het vertrouwde de aandacht trekken, maar vertegenwoordigers van minderheidsgroepen uit drie verschillende continenten. Niet het exotische maar de intrigerende kracht zet hun wereld in de kijker.

Het werk van de drie fotografen was dan ook bijzonder verscheiden en tegelijk aansluitend. De contactname heeft bij de drie fotografen telkens plaats gehad in de habitat van de geportretteerde: zijn woonomgeving, zijn cel, zijn hut. De geportretteerden zijn ook gekozen vanuit een bepaalde bijzonderheid in hun zijn; een ‘zijn’ die hen kwetsbaar maakt en tegelijk ook krachtig. Telkens poseren de geportretteerden bewust, ze metamorfoseren zichzelf van tevoren tot beeld. Ze maken bewust deel uit van het proces van fotograferen, presenteren, betekenis verlenen, en al dan niet raken en beïnvloeden.

De tentoonstelling Compelling Faces ging in première in het Provinciaal Cultuurcentrum Caermersklooster en kon daarna worden bezichtigd in De Warande in Turnhout en vervolgens in Antwerpen. Daarna reist de tentoonstelling door naar diverse locaties in China om dan te eindigen op het Afrikaanse continent.

de publicatie

Naar aanleiding van de tentoonstelling Compelling Faces verschijnt een kunstcatalogus die de bijzondere samenhang van het project belicht.

info

Caermersklooster - Provinciaal Cultuurcentrum
Vrouwebroersstraat 6 (Patershol) - 9000 Gent
tel. 09 269 29 10
caermersklooster@oost-vlaanderen.be